چگونه در آینده شهرهای هوشمند می توانند مانع از شیوع همه‌‌گیری‌‌ها شوند؟

چگونه در آینده شهرهای هوشمند می توانند مانع از شیوع همه‌‌گیری‌‌ها شوند؟

چگونه در آینده شهرهای هوشمند می توانند مانع از شیوع همه گیریها شوند؟

وقوع بحران کووید ۱۹ فرصتی است تا بتوانیم در طراحی شهرهای خود بهگونهای بازنگری کنیم که از شیوع همه گیریهای آینده جلوگیری نماییم.

این روزها قریب به اتفاق شهرهای مختلف در جهان درگیر همه گیری بیماری کووید ۱۹هستند و در این میان بیشترین آسیب متوجه ساکنان کلان شهرها شده است. مردمی که به دلیل تراکم زیاد جمعیت قادر نیستند اصول فاصله گذاری اجتماعی را به درستی رعایت کنند و گاهی در دام همان شرایط دست و پاگیری گرفتار می شوند که بخشی از اصول بنیادین طراحی این شهرها به شمار می آیند. بسیاری از کلانشهرهای امروزی با درنظرگرفتن اولویتهایی نظیر کمینه سازی احتمال شیوع بیماریهای همه گیر یا حتی استانداردهای سلامت طراحی نشده اند و شیوع کووید ۱۹ توانست تمامی این ضعف ها را آشکار کند.

جیسون کوربرن از پژوهشگران حوزه ی سلامت در دانشگاه برکلی می گوید:

روی سیاره ی شهری زندگی می کنیم. حیات اقتصاد جهانی کاملا وابسته به اتفاقاتی است که در شهرها جریان دارند. باید توجه خود را معطوف آن کنیم.

دنیاگیری کووید ۱۹ فرصتی است که توجه خود را معطوف تغییراتی کنیم که می توانند یا می بایست انجام شوند. فرصتی برای ارزیابی دوباره ی نحوه ی ساخت و نگه داری و زندگی در شهرهای ما. در میانه ی بحران فعلی نیز برخی از شهرها وضع قوانین منع تردد خودروها در خیابان ها را شروع کرده اند تا فضای بیشتری برای عبورومرور دوچرخه سواران و عابران پیاده فراهم شود. همچنین آن ها ساخت شمار بیشتری از بیمارستان ها و مراکز نگه داری افراد بی خانمان را در دستورکار خود قرار داده اند. این گونه اقدامات مهم و ضروری هستند ولی تأثیر چندانی بر کاهش سرعت یا توقف همه گیری های آینده نخواهند گذاشت. برای مهار شیوع بیماری های عفونی در آینده باید تفکر بلندمدت و فعالانه را شروع کنیم.

شهر هوشمند و کووید ۱۹

بهترین راه برای جلوگیری از همه گیری آن است که از همان ابتدا از شکل گیری اش مانع شویم. عامل بیماری زا مسئول اکثر بیماری های عفونی (شامل انواع همه گیر) منشأ حیوانی دارد. اما این بدان معنا نیست که این بیماری ها به طورمستقیم از حیوانات وحشی به انسان منتقل می شوند، بلکه بیشتر از حیوانات اهلی به عنوان میزبان استفاده می کنند. برای مثال، گفته می شود آنفلوانزای مرغی از مرغ و نشانگان تنفسی خاورمیانه (MERS) از شتر و آنفلوانزای خوکی از خوک به انسان منتقل شده است. درباره ی منشأ بیماری آنفلوانزای اسپانیایی در سال ۱۹۱۸ نیز اتفاق نظر چندانی به چشم نمی خورد. ولی تقریبا تمامی کارشناسان معتقدند ویروس عامل این بیماری نیز سازوکار انتقال بین گونه ای داشته است. با این حال، کسی نمی داند خاستگاه اصلی آن پرندگان بوده اند یا حیواناتی دیگر نظیر خوک و اسب.

جیمز اسپنسر پژوهشگر حوزه ی برنامه ریزی شهری در دانشگاه کلمسون و ازجمله متخصصان آنفلوانزای مرغی، باور دارد مقصر، تنها ویروس هایی نیستند که با انتقال به میزبان انسانی در مناطق روستایی باعث ایجاد همه گیری می شوند. او می گوید:

اگر می خواهیم از بروز چنین مواردی مانع شویم، باید در زمینه مدیریت تغییرات سریع گام برداریم که به شکل هم زمان در بخش کشاورزی و شهرنشینی رخ می دهند.

اصطلاح دقیق تر برای توصیف چنین مناطقی واژه ی Peri-urban (شبه شهری) است. یعنی مناطقی که حد و اصل میان شهرهای توسعه یافته و دنیای کشاورزی هستند. این نوع مناطق بیشتر در کشورهایی مانند چین به وجود می آیند که از نرخ شهرنشینی چشمگیری برخوردار هستند. اسپنسر در خلال مطالعات خود درباره ی آنفلوانزای مرغی در ویتنام متوجه شد بیشترین میزان شیوع همه گیری ها مربوط به مناطقی نیست که به نبود مطلق سیستم آب رسانی یا فاضلاب دچارند یا برعکس از سامانه های کاملا توسعه یافته ای برخوردار هستند. بلکه بیشترین آمار مربوط به کانون های شیوع متعلق به نقاطی است که تازه شروع به راه اندازی زیرساخت های اولیه ی خود کرده اند. او می گوید:

برداشت اولیه ی من از این موضوع آن است که اگر بتوانید این [ساختگاه ها] را به درستی فراهم و به خوبی برنامه ریزی کنید، [گسترش بیماری] می تواند به حداقل برسد. این تنها زیرساخت های انسانی را شامل نمی شود؛ بلکه زیرساخت های مدیریت بهداشت هزاران یا میلیون ها حیوان را نیز دربر خواهد داشت.

اسپنسر می گوید از دیدگاه سیاسی، ایجاد امکانات اولیه برای جوامع محروم هدفی آسان و دسترس پذیر است. چراکه هیچ کس با دسترسی به توالت و آب لوله کشی مخالف نیست.

کوربرن می گوید:

همه گیری هایی مانند آبله و تب زرد به ایجاد تحولات بنیادین در شهرها منجر شدند؛ به همین ، امروزه به امکاناتی نظیر آب لوله کشی و توالت های خانگی و پنجره هایی برای تهویه ی هوا دسترسی داریم. این همان موفقیتی است که از آن به ;عنوان جنبش بهداشت شهری یاد می شود؛ اما این قضیه به افزایش بیشتر فاصله ی میان قشر فقیر و ثروتمند دامن زد و امکانات تنها دراختیار آن گروه از افراد قرار گرفت که زودتر پول پرداخت کردند، نه آنان که بیشتر به آن نیاز داشتند.

ناشی از انتخاب های آن زمان همچنان همراه ما است. این میراث با ماحصل چندین قرن سیاست گذاری نژادپرستانه و نابرابری های ساختاری گره خورده است. بسیاری از انسان ها در دام فقر و بیماری گرفتار شده اند و سلامت این گروه، تنها تابعی از آدرس محل زندگی شان شده است. وضعیت پرتراکم و آلوده و شلوغی محل زندگی این افراد درکنار وضعیت نابه سامان سلامت به وجودآمده از این شرایط، خود دلیلی برای دلیل آمار نامتناسب ابتلای اقلیت های نژادی و اجتماعی به بیماری کووید ۱۹ در جوامعی مانند آمریکا است. ریچارد متیو، از پژوهشگران برنامه ریزی شهری و تغییرات زیست محیطی و فقر در دانشگاه کالیفرنیای آیروین می گوید:

ایجاد تحول در شهرهایی دشوار است که برمبنای اصول تبعیض نژادی بنا شده اند. ما ریسک را در بخش های ثروتمند شهری به خوبی مدیریت می کنیم؛ ولی عملا بقیه ی بخش های شهر را به حال خود رها کرده ایم.

شهر هوشمند و کووید ۱۹

نابرابری و در پی آن سلامت نبودن شهرها مشکلی است ظریف و چندلایه و مرموز که شاید از دیدگاه بسیاری معمایی حل نشدنی باشد. کوربرن دراین باره میگوید:

نمیتوانیم به راه حلی کامل دست یابیم و انتظار انقلابی مبتنی برشهر هوشمند را داشته باشیم که به سلامت عمومی منجر شود. [درواقع] به راهکار نیاز نداریم؛ بلکه به فرایند نیاز داریم که بسیار بازتر و فراگیرتر باشد و مردمی را به مرکز بازگرداند که مدتها به حاشیه رانده شده اند.

به عبارت دیگر، از جوامع بپرسید واقعا چه میخواهند و به چه چیز نیاز دارند. کوربرن پیشنهاد میکند پروژهش ها با بیشترین بودجه و بهترین طراحی و زیبایی در فقیرترین و فراموش شده ترین مناطق شهر اجرایی شوند. متیو فکر میکند راه حل اصلی در کاهش تراکم مصنوعی ازجمله کاهش تعداد افراد محبوس در فضاهای کوچک است. اسپنسر از لزوم بهره برداری از ایستگاههای پزشکی راه دور و ارزان در کشورهای درحال توسعه سخن میگوید. بیلی گیلزکورتی، از پژوهشگران حوزه ی برنامه ریزی شهری در دانشگاه آراِمآیتی ملبورن میگوید:

نکته ی هشدار دهنده تجمع افراد بیخانمان در مسافرخانه ها است. امروزه به شدت به بسته ی حمایتی شامل سرمایه گذاری در بخش مسکن اجتماعی نیاز داریم.

گیلزکورتی بحران ناشی از کووید ۱۹ را به منزلهی فرصتی برای بازطراحی شهرهای جهان میبیند؛ فرصتی که ما را به سوی سبک زندگی سالمتر برمبنای پیاده روی، دوچرخه سواری، انرژیهای پایدار و دفع بیماریهای مزمن وآلودگی رهنمون کند. البته تمامی تغییرات یادشده فرایندی زمانبر خواهند بود. متیو میگوید:

یک سوم از جمعیت چهارمیلیاردنفری ساکن شهرهای جهان در زاغه زندگی میکنند. ۲/۵ میلیارد نفر در وضعیتی پست و رقت انگیز زندگی میکنند. شما به راحتی نمیتوانید در این اعداد و ارقام تغییری ایجاد کنید.

صدالبته تحقق چنین سازوکاری به پول و عزم سیاسی نیاز خواهد داشت. اما چه فرصتی بهتر از بحران کرونا میتواند برای سرمایه گذاری عمومی جهانی مناسب باشد؟ شهرهای ما پیش از این نیز سیاستهای تندگرایانه ی دیگری در پیش گرفته اند. به عقیدهی کوربرن، اگر بتوانیم این کار را در وضعیت اضطراری انجام دهیم، خواهیم توانست راهی برای تداوم آن در بلندمدت بیابیم. اگر قرار باشد هزینه ی انفعال ما وقوع دنیاگیری دیگری باشد، قطعا پیشگیری ارزش این هزینه را خواهد داشت.

نظرات بازدیدکنندگان